Wednesday, August 31, 2016

Chuyện của Kem - Part 5

Bố ăn món gì cũng hay bốc cho mình ăn cùng như cơm, bánh mì, ngô, khoai.... Mình đều ăn ngon lành - Thế là bố nghĩ mình thích ăn bốc. Hôm rồi bố đút cháo mình không ăn, bố bèn bốc cháo để cho mình ăn... Mình cười suýt sặc. Chẳng hiểu bố ngốc thật hay giả vờ nữa - Có lẽ trên đời không có ai đi bốc cháo như bố?

Đến bao giờ thì bố mới chịu hiểu là mình không ăn vì mình không thích chứ không phải vì ăn bốc hay ăn thìa nhỉ? A hihi.

Chào các bạn, Kem đây ạ. Lâu quá rồi không nói chuyện với các bạn, có ai còn nhớ mình không? - Lâu nay mình bận quá, mình phải phụ giúp bố mẹ bao nhiêu là việc. Nào là ăn ngoan này, ngủ ngoan này, chơi ngoan này, không quấy khóc này... để bố mẹ yên tâm làm việc. Mình mà không giúp bố mẹ á... Mọi việc rối tinh rối mù lên ngay! Quan trọng lắm đấy.


Đợt này mình đã có đủ 4 răng xinh xắn. Nhưng bố không chơi cắn mũi với mình nữa, cứ lúc mình muốn chơi là bố tránh. Vì không được cắn mũi nên bất kỳ chỗ nào bố hở ra là mình cắn, thỉnh thoảng bố cứ hét lên những tiếng rất buồn cười. Thật tiếc, mình vẫn thích chơi trò cắn mũi nhất.

Gần đây cứ lúc rảnh rỗi là bố mẹ dạy mình nói, mình chưa hiểu phát ra những âm thanh đấy thì có gì vui và để làm gì? - Đêm qua, hình như là 12h thì phải, mình ngồi dậy và nói rất nhiều những từ bố dạy.. À Ơi, À i. À i.... Bố cũng ngồi dậy và quát to lên: Im cho bố ngủ nào.  - Ơ, sao bố lạ thế, dạy mình nói rồi lại bảo im?



Bố mẹ lại tập cho mình đi, mình chưa sẵn sàng lắm, không phải vì mình không thích mà vì mình đang phân vân lắm. Chị Cốm nhà bác Trung và Chị Tít nhà chú Kiên, cả chị Bống nhà bác Tuấn nữa... hay đến nhà mình chơi, các chị đuổi nhau chạy vòng quanh vui lắm nhưng các bác các chú lại quát to lên rằng: Mấy đứa ngồi yên đi, không chạy nữa.... - Không hiểu hồi bằng tuổi mình mấy chị có được bố mẹ tập đi không mà bây giờ lại bắt ngồi một chỗ thế nhỉ?

Bố lại mua điện thoại mới, Mình vừa bò lại định xem thử thì bố cất ngay rồi bảo: "Tránh xa điện thoại của bố ra" - Thật khó hiểu, cái điện thoại trước của bố mình đã ném rất xa rồi, sức mình chỉ ném được đến thế thôi. Thế mà bố còn yêu cầu xa hơn nữa á? Khó nhỉ?

Bố mua cho mình một bộ đồ chơi bằng gỗ, bố cố dạy mình xếp hình như người ta hướng dẫn nhưng mình không thích, mình thích gõ gỗ vào nhau, rồi ném khắp nơi vì nó phát ra tiếng kêu rất thú vị. Buổi trưa mình nằm trên giường, bố mẹ ngồi ăn cơm mình nghe thấy bố nói với mẹ "Có lẽ bố nhầm khi mua đồ chơi này cho nó rồi (chắc là nói mình) - không khéo có bữa mình ngủ nó ném vỡ đầu mình mất" -- A ha, Ý tưởng này có vẻ thú vị đấy. A hi hi.


Mấy hôm nay mình bị sổ mũi, bố bảo là mình ốm, mình thấy bố bồng mình nhiều hơn, cho ăn nhẹ nhàng hơn, chơi với mình cũng nhẹ nhàng hơn rồi nựng mình lắm, đòi gì cũng cho. A ha, ốm hay thật, thỉnh thoảng phải ốm mới được.

Cả tháng nay bố không đưa mình đi quảng trường chơi nữa, hôm qua bạn bố đến bố bảo: "Dạo này thời tiết xấu quá, đưa nó đi chơi sợ ốm" - Bố điêu thế, không thích cho đi thì thôi, mình chả cần - việc gì phải đổ cho thời tiết nhỉ? Mình ở nhà vẫn ốm đấy thôi, Ốm chả phải do quảng trường.



Hôm nay là sinh nhật 1 tuổi của mình, mình không hiểu nó là cái gì đâu? Nhưng mình thấy cả nhà có vẻ xúm xít lắm, ai cũng bồng bế rồi nựng "1 tuổi rồi, lớn rồi nha, ngoan nha..." - Mình thấy chả khác gì hôm qua, hôm kia. Lúc nào mình cũng ngoan, lúc nào mình cũng vui vẻ. Cần gì phải 1 tuổi chứ? Hí  hí

Chào các bạn. Mình là Kem, mình 1 tuổi :)

Tuesday, August 30, 2016

Viết cho Kem đầy tuổi

Tặng Kem yêu dấu của Bố Mẹ, mừng con 1 tuổi. Hãy lớn lên khỏe mạnh và ngoan ngoãn con nhé - Bố, Mẹ rất yêu con



Bài thơ đầu bố viết cho con
Là viết về tình yêu kỳ diệu nhất
Nồng nàn và chân thật
Không vướng chút ưu phiền
“Không có tình yêu từ cái nhìn đầu tiên”
Vì tình yêu Bố dành cho Con có trước cả cái nhìn đầu tiên ấy
Từ khi con là giọt máu phôi thai hình thành trong bụng mẹ
Rồi qua 10 ngày 9 tháng đủ đầy - Mà bố mẹ ngỡ dài hằng thế kỷ
Ngày con chào đời - Ôi, chưa bao giờ bố háo hức đến thế
Người ta trao con - con ngủ say mê..

Là con đấy ư? Thiên thần nhỏ đấy ư? Sao mà con xinh thế?
Bố run run chẳng bế nổi con mình
Nét mặt hồng hào, môi chúm chím xinh
Trên trán con còn vương cả vết máu chứng nhân cho một kỳ vượt cạn
Có kỳ tích nào hơn thế?
Có niềm vui nào hơn khi Con, Mẹ - Vuông, Tròn?

Mới hôm nào đây thôi con còn bé cỏn con
Con nằm gọn trong 2 bàn tay bố
Chỉ biết ngủ, ăn và khóc đòi bú
Rồi qua kỳ con lẩy, con ngồi, con biết ê a
Nay con đã chập chững đi, bập bẹ nói Mẹ, Bà..

Bố dõi theo từng ngày.
Từ ngày có con Mẹ chưa dám có một giấc ngủ say
Mỗi cái trở mình của con mẹ đều thức dậy
Bởi mẹ lo con giấc ngủ không tròn.

Mai một tuổi rồi Kem nhé, con yêu.
Khỏe mạnh lớn lên và ngoan con nhé
Con chập chững vào đời
Bố học cách làm bố

“Từng nhịp từng nhịp nhỏ - Tay lớn nắm tay nhỏ”
Dắt con đi qua những năm tháng đầu đời..
“À ơi, thương đến là thương
Cầu cho Thánh Thiện dẫn đường con đi”

30.8.2016




Viết cho tuổi thơ của con

Bài thơ này của bạn tôi, viết cho các con và cháu của anh ấy - Tuổi thơ của tôi cũng vậy, dang nắng trưa hè chạy suốt cả triền đê... Xin phép anh, tôi copy bài thơ này về để dành mai này sẽ đọc cho con tôi nghe.
(Gửi Zuyn-Bon-Tom-Bin- Thành- Khuê)


Tuổi thơ cha giờ là trải nghiệm của con
Không chỉ năm nay mà cả những năm sau nữa
Con sẽ song hành… giữa quê và phố
Để biết, mình là ai…..Diều chao nghiêng mỗi chiều, gà râm ran gáy sớm mai

Ve réo rắt giữa trưa dằng dặc nắng
Cỏ héo triền đê, trâu bò say sưa gặm
Với con giờ đã thân quen?


Làng xóm bốn bên đều họ hàng, anh em
Con mặc sức đuổi nhau hết vườn này qua nhà khác
Nhớ cho chim, cá, hươu … ăn và nhặt trứng khi nghe gà cục-tác
Chăm lũ bồ câu ló cửa, rộn ràng….

Lớn tý nữa con sẽ ra đồng bắt cá, bắt dam (cua)
Leo cây nhãn lồng góc vườn mấy trăm năm tuổi
Biết bắc má (gieo mạ), trồng ngô, cày khoai khi mùa vào 
... ngày làm không tính buổi
Chiều mát tập bơi ven bãi cát bên bồi

Sẽ bò ra sân với đủ loại trò chơi

Cờ gánh, mười tám quân, gụ quay, ô quan, đánh đáo…
Trăng giữa tháng, ruộng đầy rơm con quần thảo
Cướp cờ, trận giả… mướt mồ hôi
Nắng nóng cháy người, giếng mát sẽ dội trôi

Ổi, nhãn, mít… chín cây vặt xuống ăn khi đói
Cùng ông ngắm sao tha hồ con hỏi
Đâu thần nông, chòm bắc đẩu, sông ngân hà…?

Con sẽ tự tin với hai chữ: Quê ta
Nơi tuổi thơ cha giản đơn như cây cỏ
Mai lớn lên ký ức con hiện rõ
Chuyện một thời đủ nhớ để yêu


(Cá Tháng Tư)

12 bộ phim được đề cử giải Oscar chuyển thể từ sách mà chưa chắc bạn đã biết

Trong số những bộ phim được yêu mến và trân trọng nhất xuyên suốt chiều dài lịch sử, có không ít những bộ phim đều có cốt truyện nằm trong những cuốn sách. The Danish Girl (Cô Gái Đan Mạch), Brooklyn (Chân Trời Hạnh Phúc), The Revenant (Người Về Từ Cõi Chết), Room (Căn Gác), Carol (Chuyện Tình Carol) (chuyển thể từ tiểu thuyết The Price of Salt (Đánh Đổi và Trả Giá) của Patrica Highsmith) chỉ là vài cái tên có thể đem ra trích dẫn. Dưới đây là danh sách những bộ phim xuất chúng được đề cử giải Oscar đã được phỏng theo những cuốn sách cũng nổi bật không kém – trong số đó, một vài bộ phim đã giành giải thưởng, một số thì chưa nhận được sự chú ý xứng đáng. 


1. Cold Mountain – Charles Frazier



Giành giải thưởng National Book Award (Giải thưởng Sách Quốc gia), cuốn sách tái hiện lịch sử vùng Odyssey này đã mở ra những bí mật kinh điển đối với vùng Nam Mỹ gần cuối cuộc Nội chiến. Một chuyến đi đầy nguy hiểm băng qua vùng đất bị chiến tranh tàn phá cũng chính là chuyến đi khai thác vào chủ đề bất tận – hành trình trở về sau sự chấm dứt của cuộc chiến tàn khốc nhất nước Mỹ.


2. Different Seasons - Stephen King



Bộ phim “The Shawshank Redemption” (Nhà tù Shawshank) đã được phỏng theo một cuốn tiểu thuyết ngắn trong tuyển tập DIFFERENT SEASONS năm 1982 của Stephen King. Một nhân viên ngân hàng từ Maine bắt đầu thực thi án tù chung thân và gặp gỡ người bạn tử tù đã học cách buôn lậu những thứ từ bên ngoài vào nhà tù. Morgan Freeman, người được đề cử giải Diễn viên xuất sắc nhất trong vai diễn Red, coi “Shawshank” là một trong những truyện ngắn ưa thích nhất của ông.



3. Forrest Gump – Winston Groom



Đây là một trong những bộ phim được yêu thích và đáng để trích dẫn nhất thời đại. Nối liền 3 thập kỉ của nền lịch sử Mỹ, cuốn tiểu thuyết cùng tên của Winston Groom mang đến cho chúng ta hình ảnh của anh hùng Forrest Gump, người đã bắt đầu một hành trình đầy kinh ngạc thay đổi cuộc đời anh ấy – và cả cuộc đời của chúng ta. Và nếu như bạn vẫn khao khát tìm hiểu nhiều hơn về anh hùng Gump, thì bạn may mắn rồi đấy! Không giống như bộ phim, cuốn sách này có cả một phần tiếp theo, là cuốn GUMP & CO.


4. Up in the Air – Walter Kirn



Ryan Bingham kiếm sống bằng việc giúp các công ty sa thải nhân viên – một công việc đòi hỏi anh ta phải đi khắp đất nước trong nhiều năm trời. Mặc dù anh vô cùng ghét công việc của mình, nhưng anh lại dành tình yêu cho công đồng những hành khách thân quen trên máy bay và tìm thấy sự thoải mái trong những nét thân thuộc và cả sự nặc danh. Mục đích cuối cùng của anh chàng là đạt đến con số1 ngàn dặm, nhưng mọi thứ lại trở nên trắc trở hơn so với những gì mà anh chàng này nghĩ.


5. Q&A – Vikas Swarup



Có lẽ bạn đã biết rằng “Slumdog Millionaire” (Triệu Phú Khu Ổ Chuột) chính là bộ phim giành giải Oscar được phỏng theo cuốn truyện này. Trong cuốn tiểu thuyết gây được ấn tượng sâu sắc lần đầu tiên ra mắt này, một đứa trẻ mồ côi nghèo chưa từng đọc báo, đang bị thẩm vấn bởi cảnh sát trong một nhà tù ở Mumbai dưới những nghi vấn rằng cậu ta gian lận trong trò chơi truyền hình vớ vẩn. Nhưng qua một loạt các câu chuyện, Ram giải thích cái cách mà cuộc sống nơi đường phố đã mang đến cho cậu bé những gì.

6. Kramer vs. Kramer (Gà Trống Nuôi Con) – Avery Corman



Được xuất bản năm 1977, cuốn tiểu thuyết bán chạy nhất này đã thay đổi những câu chuyện phổ biến xoay quanh việc ly hôn và cuộc sống gia đình trong thời hiện đại. Ghi vào biên niên sử một cuộc chiến giam cầm và bó buộc giữa Joanna và Ted Kramer, đây là một câu chuyện phức tạp, chồng chất và giàu cảm xúc về những điều trái ngược: giữa các ông bố và các bà mẹ, giữa tự do và trách nhiệm, giữa người đệ đơn và người bị đơn – nhưng hề theo cách mà bạn mong đợi.

7. Terms of Endearment – Larry McMurtry



Lại là một tác phẩm kinh điển được yêu thích khác. Aurora Greenway là một góa phụ, người luôn dành sự chở che quá mức cho cô con gái tự lập của mình. Câu chuyện đẹp đẽ về tình mẫu tử là một trong những câu chuyện buồn nhất, và khiến cho độc giả cùng những bậc khán giả vốn nổi tiếng là khắc kỉ nhất cũng phải rơi nước mắt.

8. The Curious Case of Benjamin Button (Câu Chuyện Về Benjamin) – F. Scott Fitzgerald



Lần đầu tiên được xuất bản trên tạp chí “Collier’s” năm 1922 và được chuyển thể thành phim gần một thế kỉ sau đó, câu truyện ngắn này mô tả cuộc đời của Benjamin Button, một cậu bé sinh ra với ngoại hình của một ông lão 70 tuổi và, sau đó được phát hiện ra là người có chu trình sinh học ngược. Đây là một cuộc khám phá chua xót, với những đắng cay xen lẫn ngọt ngào về cuộc đời và thời gian, và có độ dài rất phù hợp với việc đọc lướt qua tác phẩm.

9. A Beautiful Mind (Trí Tuệ Hoàn Hảo) – Sylvia Nasar



Cuốn tự truyện của Nasar về nhà thiên tài toán học John Nash là một tác phẩm đầy kịch tính về bí ẩn của bộ óc con người và sức mạnh của tình yêu. Ở tuổi 30, Nash được coi là một huyền thoại – và phải chịu đựng chứng tâm thần phân liệt hoang tưởng (paranoid schizophrenia). Đáng chú ý là, Nash đã chiến thắng nghịch cảnh, được cả thế giới tôn vinh và giành giải Nobel.

10. The Gangs of New York (Cuộc Chiến Băng Đảng) – Herbert Asbury



Tác phẩm kinh điển này là cảm hứng đã giúp cho Scorsese giành giải thưởng, trong đó kể về những đám người thống trị vùng Bowery và các khu vực ở giao lộ Five Points Manhattan ở thế kỉ thứ 19. Đây là một phần lịch sử đầy thú vị và sâu sắc đã được tái hiện một cách đầy tinh tế trong bộ phim.

11. The Hours (Thời Khắc) – Michael Cunningham



Kiệt tác của Michael Cunningham là một cuốn sách lồng ghép những câu chuyện cuộc đời về 3 người phụ nữ: Virginia Woolf năm 1923, một bà nội trợ ở Los Angeles năm 1949, và một người bạn đáng mến của một nhà thơ chết vì AIDS được tôn vinh vào những năm 1990. Cuốn tiểu thuyết này là sự trân trọng dành cho cuốn tiểu thuyết MRS. DALLOWAY và cũng là sự suy ngẫm đầy hoa mỹ về gia đình và quê hương, nghệ thuật và sự trôi qua của thời gian.

12. Dances with Wolves (Khiêu Vũ Với Bầy Sói) – Michael Blake



Rực rỡ và sống động giống như trong bộ phim được chuyển thể, cuốn tiểu thuyết của Michael Blake theo chân người lính John Dunbar trong cuộc nội chiến, người đã được ra lệnh đơn độc canh giữ một căn cứ quân đội bị bỏ hoang và cách xa nền văn minh phương Tây. Sau một chuỗi các sự kiện bắt buộc anh ta phải tìm kiếm chỗ trú chân trong một khu vực của người da đỏ, cuộc đời của anh ta đã thay đổi mãi mãi.

Trạm Đọc (Read Station)

Monday, August 29, 2016

[Book Review] Con đường thoát hạn: Giải pháp Israel cho một thế giới khát nước

Khi một cái giếng đã cạn thì chúng ta mới hiểu được giá trị của nước


Mơ một ngày, trẻ con có thể đạp vịt trên sông Tô Lịch, và ta có thể vừa nhấp nháp ly cà phê vừa đọc sách, bên dòng sông trong xanh.

Mơ một ngày, anh chàng Tây Ba Lô không những không phải xin phép chính quyền để dọn mương bẩn, mà chẳng còn chỗ nào mà dọn vì chính quyền đã xử lý nước thải sinh hoạt đâu ra đấy.

Và ta mơ, một ngày Việt Nam có thể độc lập và tự chủ về nước, để người nông dân không còn điêu đứng vì thiếu nước nông nghiệp khi anh láng giềng sử dụng vũ khí nước.
Đây có thể là giấc mơ của người Việt thời điểm hiện tại nhưng nó cũng từng là giấc mơ của người Israel cách đây 70 năm khi những họ bắt tay xây dựng một đất nước Israel vĩ đại. Và nước là một điểm huyệt của quốc gia khởi nghiệp này.
Giấc mơ nước của Israel thậm chí còn cháy bỏng hơn hết bởi lẽ nước tạo ra sự sống (những cái nôi văn minh của nhân loại đều khởi nguồn từ các lưu vực sông) trong khi 60% diện tích của Israel lại là sa mạc. Trong cuốn Những kẻ ngây thơ ở nước ngoài, Mark Twain mô tả Palestine như sau :"... Một đất  nước hoang vắng phủ đầy cỏ dại đến thê lương trong im lặng.... không thấy một bóng người  trên đường đi .... hầu như không một cây xanh hoặc một bụi cây ở bất cứ đâu. Ngay cả ô liu và xương rồng, những bạn bè gần gũi của đất đai khô cằn, đã gần như rời bỏ đất nước này…"
Nhưng sau 70 năm nỗ lực thoát hạn, những sa mạc đã nở hoa. Israel không chỉ tự chủ nước sạch mà còn dư thừa để xuất khẩu sang các nước Trung Đông. Những công nghệ nước của Israel không những tạo điều kiện cho quốc gia này có một nền nông nghiệp tiên tiến nhất thế giới mà còn được ứng dụng tại nhiều các quốc gia đang phát triển gặp vấn đề nước, trong đó có Việt Nam.
Nếu bạn đã từng ngưỡng mộ Israel qua cuốn sách Quốc gia khởi nghiệp thì bạn sẽ lại phải thán phục những con người này một lần nữa trong cuốn sách Con đường thoát hạn, mô tả đầy hấp dẫn và sinh động quá trình phát triển của Israel từ một quốc gia khát nước trở thành tấm gương cho thế giới.
Sự thành công này không chỉ đạt được nhờ những tiến bộ công nghệ mà còn là sự tổng hợp của rất nhiều các yếu tố từ tầm nhìn nhà nhà lãnh đạo, các quy định pháp luật mạnh tay, các giá trị văn hóa, tôn giáo lâu đời, quá trình giáo dục ý thức người dân và các kỹ sư nước. Trong đó, có một số bài học đáng để chúng ta học hỏi như sau.



Một: Kiến tạo nền văn hóa tiết kiệm nước

Nếu bạn đã từng nghe những câu chuyện như không được tắm quá 1 lần 1 ngày, quá 5 phút 1 lần...của du học sinh Việt tại các quốc gia khát nước như Úc, Singapore thì ở Israel, người dân cũng quý trọng nước như vậy. Nếu như trong đồng dao Mỹ: "Mưa ơi mưa đi đi, Mai mưa hãy đến nhé!", trẻ em được dạy xua mưa đi, thì trong đồng dao cho trẻ Israel, các bé được dạy vỗ tay để chào đón một ngày mưa: "Mưa, mưa, từ trên trời /  Suốt ngày dài mưa rơi / Lộp độp, lộp độp / Chúng mình cùng vỗ tay!" Tại trường học, các em học sinh được dạy những thói quen sử dụng nước tiết kiệm nhất, như cách đánh răng, cách rửa tay, nhưng điều mà có lẽ trẻ em Việt Nam hiếm khi được dạy trên nhà trường. 
Ngay cả "trong những lời cầu nguyện của người Do Thái xuyên suốt nhiều thiên niên kỷ cho đến ngày nay đều có một lời cầu nguyện cho mưa vào các thời điểm nhất định trong năm. Nhiều người Do Thái, ở cả cộng đồng Do Thái lưu vong lẫn cộng đồng Do Thái trên Vùng đất Israel, đọc lời cầu nguyện này ba bận mỗi ngày. Đây không phải là lời cầu mưa cho cộng đồng đang cầu, mà theo tập tục, cầu mưa cho cả Vùng đất Israel. Bất kể ở đâu, vùng ẩm ướt hay khô cằn, những nguyện cầu mà người Do Thái đọc trong suốt hai ngàn năm qua đều hướng về Jerusalem – tâm thức họ luôn nhắm đến cầu mưa thuận gió hòa cho vùng Đất Thánh…Những đoạn kinh nhấn mạnh đến nước không phải là cá biệt. Về mặt ngôn ngữ, Kinh Thánh Hebrew là một tài liệu tràn ngập nước: từ giọt sương được nhắc đến 35 lần, từ lũ xuất hiện 61 lần, và từ đám mây xuất hiện 130 lần; còn riêng từ nước thì được tìm thấy tới 600 lần…"
Bảo tồn nước còn len lỏi trong mọi ngóc ngách của cuộc sống từ điệu múa dân gian, ca nhạc, văn chương, TV thậm chí nước còn được vinh danh trên đồng tiền và con tem của đất nước Israel. Tiết kiệm nước đã rời những trang giấy và đi vào tâm thức của con người nơi đây.

Hai: Công nghệ tưới nhỏ giọt.

Giả sử bạn mua một chậu cây cảnh và cần phải tưới nước cho nó hàng ngày. Nếu mỗi sáng bạn cho nó uống một cốc nước, thì đó là tưới ngập. Nhược điểm của phương pháp này là rất hao phí nước do phần lớn lượng nước sẽ bay hơi hoặc thoát xuống dưới đáy chậu. Tuy vậy cho đến những năm 1950, thì tưới ngập vẫn là hình thức thủy lợi phổ biến ở Israel, trong khi lượng nước phục vụ nông nghiệp chiếm tới 70% tổng lượng nước sử dụng ở đây. 
Có 1 cách khác là bạn có thể sử dụng bình xịt, tuy nhiên phương pháp tưới phun này cũng gặp phải vấn đề tương tự. "Nếu ai đã nhìn thấy một cái vòi  phun (sprinker) khi nó đang làm việc, đặc biệt khi có gió nhẹ hoặc khi đầu phun (spray nozzle) không được định hướng chính xác, thì sẽ thấy phần lớn nước bị phun văng tóe ra lề đường hoặc trệch xa khỏi mục tiêu đã định. Một số điểm nhận được quá nhiều nước trong khi một số khác lại không. Điều tương tự cũng xảy ra trên cánh đồng. Thêm vào đó, thời gian các bụi nước bay trong không khí chỉ vừa đủ dài để cho nước bay hơi trước khi chạm đất. Các chuyên  gia ước tính khoảng 1/3 lượng nước bị thất thoát khi tưới phun."
Đến năm 1959, người đàn ông nước của Israel, nhà khoa học Simcha  Blass, đã nghiên cứu ra một phương pháp tưới mới, sau khi ông quan sát thấy có một cái cây cao hơn tất cả các cây con lại trong hàng, dù chúng có cùng một họ, cùng thời điểm trồng và cùng điều kiện khí hậu. "Đi một vòng quanh cái cây, Blass phát hiện một lỗ thủng nhỏ trên đường ống nước kim loại ngay gần gốc cây. Ông ngờ rằng chính những giọt nước nhỏ nhưng đều đặn ngấm vào rễ của cây là nguyên nhân làm cây phát triển mạnh mẽ. Ông bị ám ảnh trước hình ảnh cái cây đó."

Tuy nhiên để áp dụng phương thức này trên quy mô công nghiệp, thì ông lại gặp phải rất nhiều khó khăn. Để dễ hình dung, bạn hãy tưởng tượng tưới nhỏ giọt "đòi hỏi phải có một người đứng phía trên chậu hoa, cầm một ống nhỏ giọt giống như chai thuốc nhỏ mắt và nhỏ từng giọt nước vào rễ cây." Trong nông nghiệp, thì ống nhỏ phải được chôn xuống dưới đất, hoặc để bên cạnh cây, do đó rất dễ bị tắc bởi đất hoặc dễ cây ăn sang.
Sau nhiều năm thí nghiệm và vật lộn tìm giải pháp, ông cũng thuyết phục được chính phủ tài trợ phát triển công nghệ tưới giọt và ứng dụng nó trong nông nghiệp. Tưới nhỏ giọt giúp không chỉ tiết kiệm 70% lượng nước và còn làm tăng năng suất cây trồng lên khoảng 40% so với tưới ngập và tưới phun. "Trong một số nghiên cứu trong môi trường có kiểm soát của Hà Lan, thiết bị tưới nhỏ giọt tối tân nhất hiện nay có thể giúp cho thu  hoạch tăng tới 550% đối với tưới tiêu trên cánh đồng mở trong khi tiết kiệm được 40% nước." Ngày nay, thì công nghệ này cũng đang được manh nhaấp dụng ở Việt Nam, do chi phí đầu tư quá cao mà người dân không thể kham nổi toàn bộ mà cần nhà nước hỗ trợ.

Ba: Nước là sở hữu quốc gia

Giống như Việt Nam, nhưng trái với nhiều quốc gia khác, ở Israelnước thuộc sở hữu của toàn dân, do nhà nước thống nhất quản lý. Quốc hội Israelban hành luật cấm khoan lấy nước trái phép ở bất kì đâu trên lãnh thổ, kể cả đất tư, cấm bất kỳ hình thức phân phối nước nào, nếu không có đồng hồ đo đước, cấm chuyển hướng nước ngầm, nước sông, nước suối, kể cả nước thải vì bất kì mục đích gì mà không có sự cho phép của chính phủ.
Shimon Tal, ủy ủy viên hội đồng nước của Israel từ năm 2000 đến 2006, cung cấp một minh họa sinh động về sự  kiểm soát tuyệt đối của quyền lực nhà nước Israel đối với  nước. “Dĩ nhiên chính phủ kiểm soát tất cả nước trong Biển hồ Galilee [hồ nước ngọt lớn nhất Israel] và tất nhiên, kiểm soát tất cả các tầng ngậm nước. Nhưng khi bạn đặt một cái xô lên mái nhà bạn khi mùa mưa bắt đầu, bạn là chủ sở hữu của ngôi nhà và cái xô, nhưng – về mặt lý  thuyết – nước trong xô là tài sản của chính phủ. Nếu không có giấy phép hứng nước mưa, thì về lý, bạn đã vi phạm Luật Nước. Khi giọt mưa rơi xuống đất, hoặc vào xô, thì nó tải sản của công.”
Cho dù là một nền kinh tế thị trường tự do năng động, nhưng nước không được phép trở thành hàng hóa buôn bán mà đặt dưới sự kiểm soát toàn diện của nhà nước. Người dân Israel đã chấp nhận cho chính "quyền kiểm soát, quản lý, điều tiết, định giá, và phân bổ nước trên danh nghĩa của nhân dân với niềm tin rằng lợi ích chung sẽ được hưởng lợi nhiều nhất"

Bốn: Tận dụng mọi nguồn nước

Trong cuốn sách Con đường thoát hạn, bạn sẽ chứng kiến rất nhiều câu chuyện gian khổ của người Israel khi đi tìm mọi nguồn nước có thể: từ đào giếng giữa xa mạc, khai thác các tầng ngậm nước, xây dựng đường dẫn nước quốc gia, lọc nước biển thành nước ngọt...1 trong những câu chuyện đáng kinh ngạc mà tác giả kể là lọc nước thải thành nước sạch.
Nước thải với Israel không phải là một nguồn gây ô nhiễm như với nhiều nước mà là một kho báu quốc gia. Nước thải bao gồm mọi nguồn nước từ bệ rửa, vòi  tắm, bồn tắm hay cả bồn cầu. Tại nhiều quốc gia, thì chúng được đổ thẳng ra sông hồ mà không qua xử lý, gây ra những hiểm họa về sức khỏe, như đại dịch tả đã từng bùng phát London năm 1854.
Tại Israel, thì nước thải được xử lý qua 3 giai đoạn: lọc các chất hữu cơ rắn, bán rắn, lọc các chất hữu cơ còn lại sử dụng vi khuẩn ăn cặn bã và cuối cùng là tẩy uế bằng Chlorine, tia tử ngoại trước khi xả an toàn.
Nhờ nước thải mà nền nông nghiệp của Israel đã được cứu vớt, ô nhiễm đã giảm đi, các dòng sông đã sạch hơn và bớt phụ thuộc vào sự bất định của nước mưa. Thật hiếm có quốc gia nào có thể biến nước thải "từ một mối phiền toái thành một nguồn tài nguyên quý giá" như Israel.
Còn vô số các giải pháp Israel mà tác giả mô tả đầy lý thú trong cuốn sách như: phát triển các giống cây ưa nước mặn, gieo hạt mây để tăng cường lượng mưa, công nghệ tự động báo rò rì đường ống nước...mà các quốc gia khác có thể học tập. Với nguy cơ khủng hoảng nước đang đến gần do biến đổi khí hậu, ô nhiễm môi trường, nước ngọt rất có thể sẽ trở thành một loại "vàng trắng" mới, có tác động không chỉ đến sức khỏe, môi trường, kinh tế mà còn cả sự hòa bình và ổn định của một quốc gia.

Liệu Việt Nam có nhận thức được nguy cơ để hành động kịp thời trong khi vẫn còn đang "giàu nước" không là một câu hỏi vô cùng quan trọng. Hi vọng "không phải đến khi một cái giếng đã cạn thì chúng ta mới hiểu được giá trị của nước." (Benjamin Franklin)

Read Station

Không đề

Ơ kìa anh, em đã nói Em thương
Sao anh cứ hỏi em mãi thế
Em chỉ là em thôi… đâu thể
Cũng ngọt ngào, âu yếm như người ta

Sao anh không nhìn những ngày qua?
Sao anh không nhìn vào mắt em bối rối?
Cái nắm tay em rụt về rất vội
Má em đỏ hồng… đâu phải bởi nắng chiều soi..

Thật đấy mà, thật đấy anh ơi.
Em bé dại và còn nông nổi lắm
Chưa từng biết nhớ nhung hay môi hôn nồng ấm.
Anh đừng buồn nghe anh..

Chợt một ngày nỗi nhớ vây quanh
Chưa bao giờ có nỗi nhớ nào giống thế
Anh vẫn cứ hỏi em nhiều quá thể
Ừ, được rồi! Em nói đấy.. Em yêu…


22.7.2010

Thursday, August 25, 2016

12 quyển sách chưa đến 100 trang mà bạn nên dành thời gian đọc.

 "Luôn có việc cần làm hơn là đọc sách" , Một bộ phim hay trên Starmovie, một newfeeds mới trên fb, một cuộc điện thoại tán gẫu, một câu chuyện phiếm bên bàn nhậu.... tất cả những việc đó cản trở chúng ta nghiền ngẫm những cuốn sách. Chúng ta đang như vậy - Thực tế cuộc sống hiện nay đang như vậy đấy?

Đó là lý do tại sao chúng tôi gửi tới các bạn list sách này - Chỉ mất vài buổi hay thậm chí chỉ một buổi tối là chúng ta có thể đọc xong hết những cuốn sách này - Hãy bớt lại một chút thời gian, ngưng điện thoại, ngưng TV và tất cả những việc khác lại. Hãy nuôi dưỡng trí tuệ của mình bằng cách đọc sách, hãy cho nó một chút thời gian trong quỹ thời gian hàng ngày.

MadMask

STOP FACEBOOK TO READ A BOOK


Những cuốn sách kinh điển chưa đầy 100 trang

1. The Metamorphosis (Hóa thân) – Franz Kafka

Sách có tại MaskCafe - 69 Trần Quang Diệu - Trường Thi - Vinh

Bạn đã bao giờ cảm thấy mệt mỏi khi thức dậy? Có lẽ là một chút khó chịu? Bạn biết chính xác ai không quan tâm đến những điều xui xẻo của bạn. Gregor Samsa, nhân vật chính trong câu chuyện này, là người “thức dậy vào một sáng khỏi một cơn mơ đáng lo ngại” và nhận ra mình bị biến thành một con gián. Đúng vậy, một con gián. Và giờ đây, cùng theo dõi câu chuyện được cho rằng là mẩu truyện ngắn hay nhất này, và ngừng thương hại chính mình.

Tổng số trang: 52



2. Bartleby, The Scrivener: A Story of Wall Street – Herman Melville


Bạn có thể đọc câu chuyện về một con cá voi trắng Melville có độ dài "siêu ngắn" này tới 10 lần. Và thậm chí chỉ với tốc độ đọc của một con ốc sên thì trong một buổi chiều, bạn cũng có thể kết thúc câu chuyện đầy ly kỳ, hấp dẫn về sự cô lập của một người đàn ông.

Tổng số trang: 58


3. Animal Farm (Chuyện ở nông trại) – George Orwell

Sách có tại MaskCafe - 69 Trần Quang Diệu - Trường Thi - Vinh

Vâng, chúng tôi biết một số bạn học ở nước ngoài đã đọc nó ở trường. Tất cả chúng ta đều đã được đọc ở trường. Nhưng hãy đọc lại nó bây giờ, khi mà bạn đã lớn hơn, thông minh hơn, và biết nổi giận với giới chính trị thất bại. Và đây dường như có thể là lần đọc với nhiều điều mới mẻ và quan trọng cho bạn đấy.

Tổng số trang: 56



4. The Art of War (Binh pháp Tôn Tử) – Sun Tzu (Tôn Vũ)

Sách có tại MaskCafe - 69 Trần Quang Diệu - Trường Thi - Vinh

"Binh pháp Tôn Tử của Tôn Vũ, bạn biết đấy, anh chàng mà tôi đang nói đến, là một vị tướng của Trung Quốc, đã viết cuốn này 2400 năm trước đây, và những thứ được viết hầu như vẫn còn được áp dụng cho đến ngày hôm nay. Cản trở sức mạnh của quân địch. Buộc ông ấy phải tự bộc lộ chính mình. Bạn biết đó, hầu hết những người mà tôi biết, họ đọc Quân vương Machiavelli, và tôi đã nhờ Carmela đi và mang về cho tôi cuốn “Cliff Notes” và cậu ta đồng ý. Tuy nhiên, về chiến lược, cuốn sách này tuyệt vời hơn hẳn” – Tony Soprano trong phim “The Sopranos”, đã tìm thấy nguồn cảm hứng về chiến lược cướp bóc qua cuốn sách này.

Tổng số trang: 64



5. Notes from the Underground– Fyodor Dostoyevsky

Thật khó khăn để nhìn xuyên thấu đại văn hào Dostoyevsky. Địa ngục đang hiển hiện khá nặng nề trong tác phẩm “Tội ác và Hình phạt” (Crime and Punishment). Trong cuốn sách tương đối ngắn này, nó ám ảnh người đọc về sự phá hủy và hỗn loạn, đó là nơi phù hợp để bắt đầu trước khi trở thành một cậu chàng trưởng thành.

Tổng số trang: 96



6. The Turn of the Screw – Henry James


Hãy cẩn thận khi đọc cuốn truyện ma kinh điển đầy ám ảnh này khi tắt đèn.

Tổng số trang: 78



7. Heart of Darkness – Joseph Conrad

Một cuốn sách được tóm gọn lại bằng câu nói nổi tiếng “Thật kinh dị! Thật kỳ quái!”. Bạn đã từng xem “Apocolypse Now” của Francis Ford Coppola rồi phải không? Vâng, tất cả những điều điên rồ đều được lấy cảm hứng từ cuốn này. Điều đó sẽ cho bạn biết toàn bộ về một tác phẩm văn học đầy hỗn loạn và đen tối như thế nào.

Tổng số trang: 80



8. The Strange Case of Dr. Jekyll and Mr. Hyde (Bác sĩ Jekyll và ông Hyde) – Robert Louis Stevenson


Có lẽ đây là câu chuyện cổ điển nhất về sự đối đầu giữa thiện và ác, và sự nhìn nhận về cuộc chiến nội tâm mà mỗi người đàn ông phải đối mặt trong cuộc đời. Ý tưởng của tác phẩm ngắn giật gân này đến từ một giấc mơ của Stevenson, trong đó ông tỉnh giấc trong một cơn cuồng nộ mù quáng và ngay lập tức bắt đầu viết nên câu chuyện.

Tổng số trang: 64

9. The Call of the Wild (Tiếng gọi nơi hoang dã) – Jack London

Sách có tại MaskCafe - 69 Trần Quang Diệu - Trường Thi - Vinh

Một kiểu anh hùng như trong tác phẩm của Hemingway và Kerouac, London trải qua thời niên thiếu đầy tội lỗi trước khi chịu khuất phục để viết hơn 50 cuốn sách và trước khi nghiện thuốc và rượu đã lấy đi sinh mạng ông ở tuổi 40. Cuốn sách này kể về cuộc phiêu lưu của chú chó kéo xe bị tách ra khỏi cuộc sống hoang dã của nó và bị đẩy vào một thế giới đầy độc ác, số chiếc răng nanh như thể đại diện cho những xung đột trong thế giới loài người.

Tổng số trang: 72



10. Death in Venice (Chết ở Venice) – Thomas Mann

Minh chứng rằng Ác quỷ thực sự tạo việc cho những ngón tay cái nhàn rỗi (make work for idle thumbs). Một tác gia lớn tuổi chạy trốn khỏi thế giới nhà văn của mình để đến Venice, và ở đó với sự ám ảnh định mệnh, sự mê đắm không thể kiểm soát, ham muốn đau đớn, quan hệ tình dục bị cấm đoán và sự diệt vong.

Tổng số trang: 58



11. The Old Man and the Sea (Ông già và biển cả) – Ernest Hemingway

Sách có tại MaskCafe - 69 Trần Quang Diệu - Trường Thi - Vinh

Câu chuyện về một ông lão. Và biển cả. Và cả những khó khăn trong việc thừa nhận rằng chúng ta không thể điều khiển những thứ không thể kiểm soát.

Tổng số trang: 99



12. The Dead (Cõi chết) – James Joyce


T.S. Eliot (nhà thơ, nhà phê bình văn học) tin rằng Cõi chết là câu chuyện cuối cùng trong bộ sưu tập người Dublin của Joyce, và cuốn sách này, có nội dung xoay quanh sự hiển linh về cuộc sống và cái chết, đã trở thành một trong những truyện ngắn xuất sắc nhất mọi thời đại. Đó là những từ ông dành cho nó. Ông đã hiểu một hoặc hai điều về cuốn sách.

Tổng số trang: 70




Theo: Shortlist.

Wednesday, August 24, 2016

[Film Review] Ben-Hur - Siêu phẩm của những siêu phẩm

Điện ảnh thế giới không hiếm những thiên sử thi vĩ đại mang tầm vóc siêu phẩm đúng nghĩa cả về thương mại lẫn nghệ thuật. Nhưng sẽ không có phim nào sánh nổi với Ben-Hur - một bộ phim ra đời cách đây hơn 60 năm, vào thời mà khái niệm kỹ thuật số còn rất lâu nữa mới xuất hiện trên đời.

Không phải là nhân vật trong Kinh thánh


Từ trước đến nay rất nhiều người nghĩ rằng, nhân vật Ben-Hur, và một số thiên sử thi được đưa lên màn ảnh ở thập niên 50, là được lấy từ Kinh thánh. Nhưng trên thực tế không có một cái tên Ben-Hur nào tồn tại, kể cả trong kinh Cựu ước lẫn Tân ước.

Nhân vật Ben-Hur được hiện thực hóa bởi một vị anh hùng thời nội chiến Nam-Bắc Mỹ cuối thế kỷ 19 - tướng Lew Wallace. Ông là một luật sư thành công trong sự nghiệp, từng là thống đốc bang New Mexico và Indiana, trước khi thành danh trong binh nghiệp.

Năm 1876, Wallace quyết định viết một cuốn tiểu thuyết. Nó đáng lẽ phải bắt đầu bằng việc ba nhà thông thái lên đường đến Bethlehem để tìm đức chúa Jesus mới hạ sinh. Nhưng Wallace lại thêm vào truyền thuyết ba vua, và cũng hư cấu thêm nhân vật trung tâm là vị hoàng tử Do Thái, Judah Ben-Hur.

Sau gần 5 năm chấp bút, cuối cùng tác phẩm Ben-Hur: A Tale of the Christ (Ben-Hur - Câu chuyện về Chúa cứu thế) của tướng Lew Wallace cũng được xuất bản vào năm 1880. Ban đầu nó không thu được thành công, nhưng 2 năm sau cuốn sách vụt trở nên ăn khách và trở thành sách bán chạy lúc ấy.

Bộ phim đại vĩ tuyến 70 mm đầu tiên

Năm 1923, hãng phim MGM mua bản quyền cuốn sách và năm 1925 bỏ ra 4 triệu USD để sản xuất phim. Ben-Hur: A Tale of the Christ đã trở thành bộ phim tốn kém nhất, vĩ đại nhất và ăn khách nhất trong lịch sử phim câm.

Thập niên 1950, Hãng phim MGM danh tiếng ở bên bờ vực phá sản như các hãng phim khác vì sự tấn công mạnh mẽ của truyền hình. Năm 1954, ban lãnh đạo của hãng quyết định dốc hết vốn liếng chơi một canh bạc chót cực kỳ mạo hiểm, dựng lại Ben-Hur trên màn ảnh đại vĩ tuyến 70 mm.

Lý do những nhà điều hành MGM muốn quay bằng phim 70 mm (thực tế là 65 mm, gần gấp đôi cỡ phim thông dụng 35mm), để tạo ra sự khác biệt về hình ảnh nhằm kéo khán giả đến lại với rạp. Bộ phim sẽ được bấm máy theo quy trình được gọi là “MGM Camera 65”, với 4 chiếc máy quay Ultra Panavision 70, được chế tạo riêng lên đến 100.000 USD/cái.

Mọi thứ đều rất đắt đỏ và phải đồng bộ từ máy quay, phim (âm bản và dương bản), in tráng, hậu kỳ, đến màn ảnh rạp chiếu… Khi hoàn tất nó sẽ cho ra một bản phim rộng nhất từng được thực hiện là 2.76:1 – chiều rộng gần gấp ba lần chiều cao, tạo ra một tỷ lệ khung hình cực rộng – điều này cho phép quay những đại cảnh cực kỳ ngoạn mục. Để tăng thêm hiệu quả, Ben-Hur còn kèm theo âm thanh nổi 6 kênh.

Trở lại với Ben-Hur sau 34 năm

Sam Zimbalist, một trong những nhà sản xuất phim thành công nhất từ kỷ nguyên phim câm, đảm nhận trọng trách sản xuất. Ngay lập tức ông mời người bạn thân đã 2 lần đoạt giải Oscar, William Wyler làm đạo diễn. Wyler trước đó 34 năm từng làm trợ lý đạo diễn cho bộ phim câm Ben-Hur năm 1925.

Đã có nhiều người đặt câu hỏi rằng liệu Wyler có thích hợp với chiếc ghế đạo diễn đầy rủi ro này hay không, vì trước đó ông chưa từng thực hiện một bộ phim nào có quy mô vĩ đại như vậy. Một trong những người nêu câu hỏi đó, chính là… William Wyler!

Nhưng Zimbalist vẫn muốn có được Wyler bằng mọi giá, nên đã đưa ra lời đề nghị gây choáng váng Hollywood: Một triệu USD! – Số tiền lớn nhất mà một đạo diễn nhận được vào thời điểm đó. “Tôi sẽ làm một bộ phim thực sự thu hút khán giả bất kể họ theo tôn giáo nào”, Wyler hứa chắc như đinh đóng cột.

Một dự án có thể nói là vĩ đại nhất vào thời điểm ấy với khoản đầu tư kinh phí khổng lồ nhưng nhà sản xuất Zimbalist và đạo diễn Wyler lại quyết định thực hiện Ben-Hur tại phim trường lừng danh Cinecitta ở Italia để giảm chi phí.

Casting… trên toàn thế giới

Với độ dài của phim ước lượng khoảng 4 giờ và hàng ngàn vai diễn lớn nhỏ, ngay từ giữa năm 1957, Hãng MGM phải mở văn phòng tuyển chọn diễn viên tại Mỹ, Anh và Italia. Hơn 50.000 ứng cử viên từ khắp mọi nơi đã đến dự tuyển để chọn ra vài ngàn người.

Do gần như toàn bộ diễn viên trong phim đều là mắt xanh, nên đạo diễn Wyler quyết định rằng, vai tên quan La Mã độc ác Messala – kẻ thù không đội trời chung của Ben-Hur – phải là mắt nâu để phân biệt rõ giữa chính và tà. Đầu tiên Robert Ryan được cân nhắc, nhưng cuối cùng Stephen Boyd, một diễn viên trẻ đang lên người Ireland, đã vượt qua nhiều ứng cử viên khác để được chọn vào vai này.

Đây cũng là lần đầu tiên một bộ phim của Hollywood tập trung được một dàn diễn viên đa quốc gia: Stephen Boyd (Ireland), Haya Harareet (Israel), Jack Hawkins (Anh), Hugh Griffith (xứ Wales), Frank Thring (Australia),  Marina Berti (Italia), Finlay Currie (Scotland)…

Khó nhất là việc chọn ai thủ vai chính Ben-Hur. Người đầu tiên mà hãng MGM muốn là Paul Newman, nhưng ông từ chối vì trước đó đã thất bại trong một bộ phim sử thi khác về Kinh thánh. Sau đó hàng loạt cái tên đã được nhắc đến, có cả những ngôi sao lớn như Marlon Brando, Kirk Douglas, Burt Lancaster, Rock Hudson…

Hãng MGM đã thực hiện một việc táo bạo mà lúc ấy chưa hãng phim nào làm: Tổ chức một cuộc thi tuyển vai chính trên khắp thế giới, bất cứ ai cũng có thể dự thi để đóng vai Ben-Hur. Miễn là họ phải nói được tiếng Anh và có một thân hình cường tráng khỏe mạnh.

Nhưng thật ra đây chỉ là một chiêu tiếp thị để tạo sự tò mò và gây tiếng vang cho bộ phim. Thực chất họ đã tìm được người thủ vai này thật hoàn hảo. Đó là Charlton Heston, cao đến 1m98, có thân hình vạm vỡ và một gương mặt được sinh ra chỉ để đóng những nhân vật thần thánh và vĩ nhân.

Những con số gây choáng ngợp

Năm 1957, sau 2 năm chuẩn bị, đoàn kỹ thuật viên hùng hậu gồm 125 người đã đến Italia để thực hiện một khối lượng công việc khổng lồ cùng với hàng trăm kỹ thuật viên thiện chiến nhất của phim trường Cinecitta.

Nhà thiết kế Edward Carfagno, từ 15.000 bức phác họa được nghiên cứu hàng năm trời, đã cho tái tạo lại 300 bối cảnh, trải rộng trên 1,4 km². Tổng cộng, quá trình sản xuất đã sử dụng gần 12.200 m³ gỗ, gần nửa triệu ký thạch cao và 400 km ống kim loại. Các thợ chạm khắc đã tạo hơn 200 bức tượng để bổ sung cho hàng nghìn đạo cụ lấy từ nhà kho của phim trường Cinecitta.

Toàn thể ngôi làng vùng núi Arcinazzo được cải tạo lại thành Nazareth. Còn cư dân của ngôi làng đó thì tham gia đóng phim, trở thành dân Nazareth. Chỉ riêng việc tái tạo lại thành phố Jerusalem đã chiếm tới 10 khu phố,  bao gồm nhà cửa và những khu vực buôn bán sầm uất cho hàng ngàn người sinh hoạt. Bên cạnh đó là cổng Joppa uy nghi, cao hơn 22m, nơi quay cảnh quân đội La Mã ca khúc khải hoàn.

Để tất cả các bối cảnh đạt đến sự hoành tráng như yêu cầu, các nhà thiết kế đã nghĩ ra một cách vừa tiết kiệm chi phí, mà lại đạt hiệu quả cao nhất. Đó là vẽ thêm phông nền bối cảnh xung quanh, chứ không cần thiết phải xây dựng toàn bộ như thật. Thực tế chỉ có 40% đại cảnh là dàn dựng như thật, còn lại là ghép với những cảnh đã vẽ để tạo cảm giác chiều sâu và mức độ hoành tráng của bối cảnh. Như cảnh đoàn quân La Mã ca khúc khải hoàn trên đường phố Roma tráng lệ, thật ra chỉ có phần ở gần máy quay là thật, còn xung quanh là cảnh vẽ.

Khâu thiết kế trang phục mới thật sự phức tạp và tỉ mỉ. Các chuyên gia đã thiết kế hơn 8.000 mẫu và bản vẽ y phục, trong đó công phu và tốn kém nhất là vật liệu để thực hiện được đặt hàng từ khắp nơi trên thế giới: Tơ lụa Thái Lan dùng để may quần áo cho các nhân vật chính, tất cả giày dép làm ở Italia, Đức chế tạo vũ khí, đăng-ten các loại đến từ Pháp, Thụy Sĩ thực hiện quần áo có đính trang sức, và mất một năm ở Anh để thêu trang phục và đóng đồ da…

Râu và tóc giả của hàng ngàn diễn viên phụ được kết từ tóc của phụ nữ Italia vùng Upper Piedmont. Cư dân vùng núi này từ hàng thế kỷ qua đã rất nổi tiếng về mái tóc đẹp và mịn màng, nó trở thành món hàng xuất khẩu được những người thợ làm tóc giả trên thế giới rất ưa chuộng. Phim Ben-Hur đã sử dụng trên 180 kg tóc của họ.

Trên 100.000 bộ trang phục các loại và hơn một triệu đạo cụ được chứa đầy trong 3 tòa nhà cao tầng của phim trường Cinecitta. Hơn 100 thợ chuyên môn phải túc trực thường xuyên, để giữ cho chúng luôn ở trong tình trạng tốt.

Trong suốt thời gian quay Ben-Hur, hơn 500 nhà báo và khoảng 25.000 du khách trên thế giới đã đổ xô đến phim trường Cinecitta để tham quan những hoạt động của đoàn phim. Họ đã bị thu hút trước những cảnh quan của quá khứ được tái tạo lại, bởi hầu như ai cũng ít nhiều biết đến thời kỳ này qua Kinh Thánh Tân Ước. Thế nhưng được nhìn thấy tận mắt những cảnh quan sống động như vậy thật là một điều quá sức tưởng tượng.

Ben-Hur sẽ được nhân loại nhớ mãi với trường đoạn đua xe tứ mã kinh điển dài 11 phút, hoàn toàn được thực hiện bằng sức người... Hơn nửa thế kỷ đã qua, nó vẫn được tôn vinh là cảnh hành động ngoạn mục và vĩ đại nhất trong lịch sử điện ảnh.

Sự chuẩn bị vĩ đại cho cảnh quay vĩ đại

Trường đua chiến xa là bối cảnh đơn lẻ lớn nhất từng xây dựng vào thời điểm ấy. Nó được hơn 1.000 công nhân bắt tay xây dựng từ đầu năm 1958, dài hơn 600 mét, rộng gần 20 mét và bao trùm trên một diện tích 73.000 m2. Hơn 40.000 tấn cát trắng đã được nhập từ Mexico để xây trường đua này.

Ngoài trường đua chính để quay, một đường đua giống hệt cũng được dựng ở bên cạnh để huấn luyện ngựa, những người lái chiến xa, và bố trí thử các góc máy. Đường đua được trải bằng đá vụn nghiền nát, rồi phủ một lớp đất dung nham nghiền nát dày hơn 25 cm. Lớp trên cùng là đá vàng được tán vụn dày hơn 20 cm, đủ cứng để có thể chịu được trọng lượng của các cỗ chiến xa và ngựa, và có tính đàn hồi để tránh cho các con ngựa bị khập khiễng.

18 cỗ xe tứ mã được chế tạo, một nửa được sử dụng cho bộ phim. Xuất hiện trong suốt cuộc đua là 36 con ngựa, nhưng phải nhập tới 82 con từ Nam Tư. Tất cả đều được chọn lựa kỹ càng để phòng khi xảy ra tai nạn và để chúng được luân phiên nghỉ ngơi. Đặc biệt những con bạch mã của Ben-Hur đến từ Lipica, Slovenia – nơi khởi nguồn của giống ngựa “Lipizzaner” trắng như tuyết. Chuyên gia Glenn H. Randall Sr. huấn luyện chúng nhiều tháng trước khi quay.

Charlton Heston bỏ ra bốn tuần để học cách điều khiển chiến xa. Năm 1956, khi đóng phim The Ten Commandments (Mười điều răn), Heston đã từng có kinh nghiệm với các cỗ xe nhị mã nhỏ hơn, nên lần này anh tinh thông kỹ thuật điều khiển cỗ xe tứ mã nhanh hơn bất kỳ ai khác.

Stephen Boyd do được phân vai trễ nên chỉ có hai tuần học cách điều khiển chiến xa. Anh đã trải qua những giờ phút đầy khó khăn với đôi tay và cổ tay thường xuyên sưng rộp.

Andrew Marton – Linh hồn của cảnh quay vĩ đại

Đạo diễn William Wyler giao trọng trách thực hiện toàn bộ cảnh quay tốn kém và quan trọng này cho phó đạo diễn Andrew Marton. Diễn viên đóng thế lừng danh Yakima Canutt được mời điều phối tất cả các pha mạo hiểm và huấn luyện những người điều khiển chiến xa.

Andrew Marton được bố trí ba chiếc camera 65mm đắt tiền với những ống kính đặc biệt, để ông và ê-kíp có thể di chuyển tới gần những pha hành động nguy hiểm. Trong quá trình quay, có lúc 2 chiếc chiến xa bị mất đà tông thẳng vào chiếc máy quay, may là nó đã được bảo hộ kỹ càng.

Sau một vài ngày quay, Marton khám phá ra cách hiệu quả nhất để tạo hình ảnh có tốc độ và sống động, là phải cho máy quay cùng tham gia cuộc đua, nghĩa là phải cho nó di chuyển cùng với các cỗ xe tứ mã. Ngoài những chiếc xe pick-up có trang bị cần trục, một chiến xa sử dụng lốp xe cao su cũng được chế tạo đặc biệt để đặt máy quay.

Nhiệt độ cao ở Rome lúc ấy là điều trở ngại đáng sợ khi quay cảnh này. Các con ngựa chỉ có thể chạy nhiều nhất khoảng tám lần mỗi ngày. Vì vậy hầu hết các cảnh quay phải được biên đạo và tập dượt kỹ càng, để có thể hoàn tất ngay trong lượt quay đầu tiên. Một bệnh xá dã chiến được xây dựng bên cạnh trường đua. May mắn trong suốt thời gian quay những cảnh đua chiến xa nguy hiểm, hầu hết chỉ là những vết xây xước nhẹ hoặc da bị cháy nắng… chứ không có tai nạn đáng tiếc nào xảy ra.

Đạo diễn Wyler quyết định cuộc đua chiến xa sẽ không thu âm thanh khi quay. Tất cả âm thanh sẽ được đưa vào trong giai đoạn hậu kỳ. Ngoài ra ông cũng quyết định sẽ không có bất kỳ âm nhạc nào trong suốt trường đoạn ấy.

Trong suốt 10 tuần quay cảnh này, 15.000 diễn viên quần chúng đã được thuê để phủ đầy các khán đài. Tổng cộng chỉ riêng cảnh đua chiến xa đã tốn khoảng 4 triệu USD, tức gần ¼ tổng kinh phí sản xuất cả phim. Thời ấy, cứ mỗi giờ lại có một chiếc xe chở khách du lịch đến tham quan trường đua vĩ đại này.

Những cảnh ngoạn mục nhất

Tất cả những gay cấn nhất của cuộc đua chiến xa được chuyên gia đóng thế các pha mạo hiểm hàng đầu Yakima Canutt dàn dựng. Khi xem trường đoạn này, khán giả cực sốc vì thấy có ít nhất 3 cái chết. Một chiến xa bị ép sát tường, kéo tên lính gác La Mã ngã ra đường đua, và bị chiếc xe sau cán qua người. Một chiến xa bị đổ vật giữa đường đua, hất người kỵ mã lăn ra ngoài. Anh tránh được chiến xa thứ nhất, nhưng bị chiếc thứ hai đè nghiến qua người. Và người đóng thế vai Messala của Stephen Boyd bị lôi với tốc độ cao và bị giẫm nát dưới chân ngựa…

Thực chất, 3 cảnh chết người rõ ràng ấy hoàn toàn là những hình nộm có trọng lượng bằng người thật. Chúng có những khớp nối ở tay và chân được chế tạo rất khéo léo để khi bị cán qua, những khớp nối ấy sẽ phản ứng lại như cơ thể của con người trong tình huống đó. Giống thật nhất trong số này là hình nộm thế thân cho Messala bị vướng dưới chân ngựa và bị giẫm đạp tới chết. Đó là kết quả của sự xếp đặt khéo léo và dựng phim lão luyện đã tạo nên cảnh chết người ghê rợn nhất trong phim ảnh tới thời điểm đó. Nó khiến cho khán giả xem phim bị sốc dữ dội, vì cứ đinh ninh là diễn viên chết thật!

Tuy nhiên, một trong những khoảnh khắc đáng nhớ nhất trong cuộc đua lại đến từ một tai nạn suýt gây chết người. Đó là cảnh chiến xa của Ben-Hur bay vượt qua một chiếc khác đang ngã đổ trên đường đua. Trong thực tế, cú bay qua chướng ngại vật ấy đã được lên kế hoạch kỹ càng, nhưng tình huống nhân vật bị hất lên không trung thì không ai nghĩ tới.

Con trai của Yakima Canutt là Joe Canutt đóng thế cho Charlton Heston. Anh điều khiển chiến xa lao với tốc độ rất cao về phía cỗ xe đổ nát chắn ngang đường mà không nghe thấy cha mình thét: “Nhanh quá! Nhanh quá!”. 4 con ngựa dễ dàng bay qua chướng ngại vật, chiếc chiến xa cũng thế, nhưng nó lại nảy mạnh lên khi tiếp đất và hất tung Joe bay khỏi cỗ xe lọt vào giữa hai con ngựa. Theo bản năng, anh nắm được thanh giằng trên chiếc chiến xa để tránh bị rơi xuống chân ngựa. Joe leo ngược trở vào chiến xa, nhưng vẫn bị kéo lê đến gần hai mét...

Joe may mắn thoát chết trong gang tấc và chỉ bị một vết cắt trên cằm, phải khâu bốn mũi! Ông bố Yakima Canutt mặt tái mét, bởi ông cũng như mọi người ai cũng đinh ninh rằng Joe Canutt cầm chắc cái chết! Trường đoạn này ngoạn mục tới mức nó được đưa toàn bộ vào phim, khiến ai xem cũng phải bật dậy tán thưởng. Andrew Marton đã gọi đó là pha mạo hiểm ngoạn mục nhất mà ông từng thấy trong đời!

Khi đạo diễn Wyler xem phiên bản dựng hoàn chỉnh của cảnh đua chiến xa, ông vô cùng thán phục những gì mà phó đạo diễn Andrew Marton và nhà biên đạo các pha mạo hiểm Yakima Canutt đã làm được. Wyler khẳng định rằng: “Đó là một trong những kỳ tích điện ảnh vĩ đại nhất” mà ông từng thấy!

Tất cả những nhà viết sử điện ảnh của thế giới đều cho rằng: Chỉ riêng cảnh này cũng đã xứng đáng với giải Oscar! Nó có ảnh hưởng rất lớn tới nhiều thế hệ đạo diễn sau này.

Xứng đáng với mọi lời khen tặng

Đến mùa Hè thì chi phí sản xuất đã vọt lên 10 triệu USD, cao hơn dự tính ban đầu gần 50%. Các nhà điều hành hãng MGM sốt ruột bay tới Rome mỗi tuần để kiểm tra tiến độ sản xuất. Tuy nhiên, tổn thất bi đát nhất là  cái chết của nhà sản xuất 54 tuổi Sam Zimbalist vì nhồi máu cơ tim, khi phim vẫn còn đang dang dở! Có lẽ trọng trách nặng nề phải làm phim Ben-Hur để cứu hãng MGM khỏi phá sản, chính là áp lực dẫn tới cái chết của ông. Đạo diễn Wyler nhận trách nhiệm thay bạn lèo lái bộ phim đến phút cuối cùng.

Trong 9 tháng quay Ben-Hur tại phim trường Cinecitta, đạo diễn Wyler đã duy trì một lịch trình làm việc khủng khiếp suốt 7 ngày trong tuần: 16 giờ/ngày. Trong suốt quá trình quay dài đằng đẵng ấy, Wyler chỉ bỏ lỡ có 2 ngày quay do bị cúm!

Sau khi quay, toàn bộ các bối cảnh được tháo gỡ (với chi phí 150.000 USD) – mục đích là để bán đi những gì có thể lấy lại tiền, thứ hai là nhằm bảo mật ngăn ngừa các nhà sản xuất phim Ý sử dụng lại những mẫu thiết kế và vật liệu tương tự cho các bộ phim sử thi khác.

Khi quá trình bấm máy hoàn tất, các phòng in tráng hậu kỳ của MGM ở London đã xử lý hơn… 381.000 mét phim màu Eastman Kodak 65mm, với chi phí 1 USD cho 0,384 mét. Cuộc đua chiến xa có một tỷ lệ cắt dựng là 263 lấy… 1! (trung bình khoảng 80 mét phim lấy được… 0,3 mét!) – Đây có lẽ là tỷ lệ cao nhất cho bất kỳ trường đoạn nào từng được quay bằng phim 65mm.

Ben-Hur hoàn tất với độ dài 212 phút, tốn kém đến 15 triệu USD. Nhưng canh bạc mạo hiểm này đã có đoạn kết có hậu khi công chiếu với 90 triệu USD doanh thu, và 11 giải Oscar năm 1959. Đây là bộ phim duy nhất trong thể loại phim tôn giáo do Hollywood sản xuất, có mặt trong danh sách những phim được Vatican hài lòng!.


Bá Vũ